Tội ác và hình phạt

Tiểu thuyết “Tội ác và hình phạt” (1886) là cuốn tiểu thuyết mở đầu cho thời kì sáng tác sung mãn nhất của Dostoevsky. Ra đời trong bối cảnh xã hội Nga thế kỉ XIX, cuốn tiểu thuyết được xem như là “bản trần thuật tâm lý tội ác” của tác giả. Tác phẩm không chỉ phác họa lại bức tranh hiện thực Nga lúc bấy giờ mà còn gây ấn tượng mạnh cho người đọc bởi hệ thống nhân vật được miêu tả tâm lý bằng bút pháp độc đáo, sắc sảo. Qua đó, thấy được tâm lý của con người như một thực thể phức tạp, khó đoán. Tác phẩm chính là lời phát biểu về lý tưởng đạo đức của nhà văn Nga vĩ đại Dostoevsky.

Nội dung của “Tội ác và hình phạt” kể về câu chuyện một cựu sinh viên nghèo Raxkonikov có một cô em gái đi làm gia sư cho một gia đình địa chủ giàu có. Bị ve vãn bởi tên chủ dâm ô, cô nghỉ việc để bảo vệ danh dự và về sau được hứa hôn với một viên quan tòa án là Luzhin.

Về Raskolnikov, anh là một sinh viên nghèo, thất nghiệp. Sống trong cảnh túng thiếu và bất hòa nhập với xã hội, anh nung nấu những ý tưởng dị thường và từ đó đi đến việc thực thi hành động tội ác. Anh đã giết chết hai người phụ nữ ở hiệu cầm đồ bằng một chiếc rìu trong tình trạng bệnh tật. Sau đó, Raskolnikov rơi vào trạng thái hoảng loạn, mê sảng.

Luzhin với bản chất bỉ ổi đã áp đảo mẹ con Dunhia về mặt kinh tế. Điều đó khiến cho Raskolnikov phải đứng ra ngăn cản hôn ước giữa hắn ta với Dunhia, đuổi hắn ta ra khỏi nhà trong lúc có mặt hai mẹ con Dunhia.

Trong khi đó, Raxkonikov vô tình gặp gỡ Sonya và nảy sinh tình cảm với nàng. Trong lúc bế tắc và tuyệt vọng nhất, Raskolnikov đã chọn Sonya là người mà anh có thể thú tội. Với đức tin và tấm lòng bao dung, nàng đã cứu rỗi cho linh hồn tội ác của Raskolnikov và tự nguyện đi đày cùng anh.

Cuối cùng, sau khi thú tội trước pháp luật, Raskolnikov phải chịu đi đày để trả giá cho tội ác của mình. Nhưng hơn hết, hình phạt cao nhất mà anh phải hứng chịu chính là bản án của lương tâm.

Tác phẩm với những giá trị tồn tại vĩnh cửu theo thời gian đã được bầu chọn là cuốn sách vĩ đại nhất mọi thời đại. Điều đó góp phần khẳng định mạnh mẽ tên tuổi của nhà văn Dostoevsky trên diễn đàn văn học Nga và Thế giới.