Svetlana Alexievich tên đầy đủ là Svetlana Alexandrovna Alexievich (tiếng Belarus: Святлана Аляксандраўна Алексіевіч Sviatłana Alaksandraŭna Aleksijevič; tiếng Nga: Светлана Александровна Алексиевич; tiếng Ukraina: Світлана Олександрівна Алексієвич) sinh ngày 31/5/1948) là một nhà báo điều tra và nhà văn thể loại văn xuôi hiện thực. Bà là người Belarus nhưng viết văn và báo bằng tiếng Nga. Bà được trao giải Nobel Văn học năm 2015 "vì lối viết phức điệu, một tượng đài tưởng niệm sự thống khổ và lòng can đảm trong thời đại của chúng ta". Bà là nhà văn đầu tiên của Belarus nhận giải thưởng này.
Bằng một phương pháp “phi thường”, tận dụng thế mạnh của nghề báo, bà Alexievich đã tập hợp cẩn thận những câu chuyện có thật của những cá nhân, để làm sâu sắc cho tác phẩm của mình, để độc giả có thêm hiểu biết chân thực về cả một thời đại.
Hai người có ảnh hưởng quan trọng đối với sự nghiệp viết văn của bà Alexievich, thứ nhất, là những ghi chép của nữ y tá kiêm nhà văn Sofia Fedorchenko (1888-1959) về trải nghiệm của những người lính tham gia Thế chiến I. Ngoài ra còn phải kể tới những ghi chép thực tế của nhà văn người Belarus - Ales Adamovich (1927-1994) về Thế chiến II.
Một điều đã được đề cập khái quát trong lời bình luận của ủy ban trao giải Nobel Văn học, rằng Alexievich là “một tượng đài của sự đau khổ và lòng quả cảm trong thời đại của chúng ta”, là bởi những mâu thuẫn trong quan điểm chính trị giữa nhà văn và nhà cầm quyền đã khiến bà có những giai đoạn phải sống ở nước ngoài.
Nhà văn Alexievich từng giành được nhiều giải thưởng văn học, đáng kể có giải Hòa bình - một giải thưởng quốc tế uy tín được trao thường niên tại Hội chợ sách Frankfurt (Đức) kể từ năm 1950; giải Prix Médicis của Pháp - một giải thưởng thường niên trao cho những tác giả mà “danh tiếng chưa xứng tầm tài năng”, giải này được trao từ năm 1958.
Những tác phẩm của bà Alexievich được giới văn chương coi như biên niên sử bằng văn học về đất nước - con người Xô Viết và hậu Xô Viết. Những đề tài mà bà Alexievich thường phản ánh trong các tác phẩm của mình là chiến tranh và thảm họa (như “Những tiếng nói từ Chernobyl” - “Voices from Chernobyl”).
Cuốn sách đầu tay của bà - “Gương mặt không kiều mị của chiến tranh” (1985) - đã được tái bản nhiều lần và bán được hơn 2 triệu bản. Đây là một tác phẩm rất đáng chú ý của Alexievich bởi nó mở đầu cho một chặng đường sáng tác văn học đã được vạch rõ hướng đi của tác giả.
Tác phẩm là những lời tự bạch của những phụ nữ từng trải qua Thế chiến II, họ nói về những khía cạnh khác nhau của cuộc chiến theo một cách mà người đọc hiếm khi được thấy trước đó.
Về sau, Alexievich còn thực hiện cuốn “Những nhân chứng cuối cùng: Cuốn sách của những câu chuyện không trẻ con” (2004) kể lại những trải nghiệm của những đứa trẻ thời chiến. Cuộc chiến được nhìn qua đôi mắt của phụ nữ và trẻ em đã đưa lại những cảm nhận hoàn toàn mới về chiến tranh, thông qua ngòi bút của Alexievich.
