Nhật ký già si

Hồi phục sau cơn đột quỵ, ông già Utsugi bảy mươi bảy tuổi bắt tay viết nhật ký để ghi lại cuộc đấu tranh của ông với cơ thể già nua đang mục nát cùng ham muốn nhục dục với cô con dâu xinh đẹp Satsuko gợi tình. Hình ảnh một ông già điên rồ khao khát dục tình đáng thương và lố bịch được Tanizaki khắc họa một cách tinh tế và tàn nhẫn, bao trùm Nhật ký già si là một sự hài hước tự trào, là cái ác của bản thể, là đắm say chất chứa nhưng mọi thứ dung hòa uyển chuyển đến kỳ lạ tạo nên một cuốn tiểu thuyết tuyệt vời về mối quan hệ giữa ái tình và ý chí sống, về bi kịch tồn tại của con người…

Thật sự, chất hư vô trong cuốn tiểu thuyết này được thể hiện rất rõ đằng sau cảm thức về cái chết tới mức ám ảnh từng trang nhật ký của ông lão Utsugi. Bởi ông lão nhận thức rõ về hai chữ sinh tử nên ông cũng hiểu rằng, con người sinh ra từ cát bụi cũng sẽ trở về cát bụi. Ham muốn đậm sâu, khát vọng chiếm hữu tới tột cùng, rồi cũng đành bất lực trước vòng xoáy thời gian cùng quy luật đời người.

Và với ý nghĩa là cuốn tiểu thuyết cuối cùng trong sự nghiệp một tác giả thiên tài, đã sống như một dấu gạch nối của những khoảnh khắc chuyển giao mạnh mẽ của thời thế; bởi thế dục vọng cùng hư vô trong Nhật ký già si, đã mang tính phổ quát, vượt ra ngoài nghĩa tường mình của ngôn từ ở tập truyện, tựa cuốn nhật ký này. Dục vọng vừa chỉ yếu tố sắc dục vẫn hiện hữu trong trọn những sáng tác của Tanizaki Junichiro, vừa là niềm ham sống, ham muốn tận hưởng trọn từng giây phút, mặc cho đúng sai, sự đời. Đồng thời hư vô, đâu chỉ là một khía cạnh của cõi Phật về sự tồn tại của con người giữa cuộc đời cùng sự hóa thân của con người sau khi tạ thế, mà đó còn là nỗi bất lực của đời người, khi đứng trước quy luật tất yếu của tạo hóa.