Một mảnh trò đời

Gia đình tỉnh táo nào cũng giống nhau - nhưng mỗi gia đình điên rồ lại điên rồ theo một cách khác nhau.

"Một mảnh trò đời" là tác phẩm nặng ký của nhà văn trẻ sinh năm 1972 Steve Toltz từng gây xôn xao văn đàn thế giới, lọt vào danh sách shortlist của giải Man Booker 2008. Các nhà phê bình không tiếc lời khen tặng đây là cuốn tiểu thuyết đầu tay "hài hước vô biên", "một quyển sách có thể chứa đựng bí mật cuộc đời", "một chiếc tàu lượn nhào lộn điên loạn", "nghìn lẻ một đêm thời hiện đại"...

"Một mảnh trò đời" là câu chuyện về những nhân vật bất bình thường sở hữu những ý tưởng điên rồ, sống một cuộc đời không giống ai. Câu chuyện diễn ra qua lời kể của hai cha con Martin Dean và Jasper Dean. Người cha Martin luôn có những suy nghĩ khác người, từng vào viện tâm thần và sau đó sống cuộc đời ẩn dật tại một căn nhà giấu trong một mê cung. Các dự án điên rồ của ông đã giúp ông được nước Úc tung hê như anh hùng, nhưng cũng chính chúng đẩy ông xuống vực sâu, phải trốn chạy khỏi nước Úc.

Cậu con trai Jasper, chịu sự dạy dỗ khác người của bố từ bé, phải vật lộn chứng tỏ bản thân để thoát khỏi cái bóng của bố mình, chỉ để rồi sau đó nhận ra ông đáng thương hơn cậu tưởng, và cậu cũng yêu ông nhiều hơn cậu tưởng. Gắn kết hai nhân vật ấy là Terry Dean, em trai của Martin, một tên tội phạm khét tiếng của Úc, phạm tội với mục đích duy nhất là làm trong sạch ngành thể thao!

Cuốn sách đưa người đọc vào một chuyến phiêu lưu trên phạm vi rộng lớn, từ vùng đất hoang xơ của xứ xở chuột túi đến thủ đô Paris phóng túng, tới những cánh rừng tại đất nước Thái Lan, đặt chân tới một mê cung kỳ quái, nhà thương điên, thâm nhập vào hang ổ tội phạm, cho tới chuyến vượt biên khủng khiếp lênh đênh trên biển,... Toàn bộ tạo ra một cơn lốc xoáy của các sự kiện, như thể tác giả đưa người đọc lên một chuyến tàu lượn nhào lộn điên loạn, bị hút sâu vào một thế giới đầy rẫy những điều lập dị, kỳ quái.

Truyện đặt ra nhiều câu hỏi: Xã hội có thể chấp nhận sự khác biệt của các cá thể trong nó đến mức độ nào? Mỗi con người có cần gò mình vào khuôn khổ để được chấp nhận, nếu không muốn đứng ngoài cuộc chơi? Câu hỏi đó đeo đẳng hai cha con Martin và Jasper suốt cuộc đời.

Trong khi người bố quyết định sẽ làm kẻ khác người đến phút chót, thì cậu con trai, trước khi bước vào cuộc phiêu lưu của đời mình, lại lưỡng lự "khi bạn là đứa trẻ, để ngăn bạn làm theo số đông, bạn sẽ bị phủ đầu với câu "Nếu mọi người nhảy khỏi cầu, con cũng làm thế ư?". Nhưng khi bạn là người lớn và sự khác người bỗng dưng trở thành một cái tội, thì người ta hình như hay nói, "Này. Mọi người đang nhảy khỏi cầu. Sao cậu không làm đi?".

Tác giả Steve Toltz đã đặt những vấn đề đó vào một tác phẩm có thể ví như bữa tiệc thịnh soạn của ý tưởng và ngôn từ. Viết về những điều khác thường, người viết phải có một trí tưởng tượng cực kỳ phong phú. Những ý tưởng sáng tạo và cách kể chuyện hài hước khiến câu chuyện lôi cuốn ngay từ đầu. Steve Toltz gây tò mò với những sáng kiến kỳ dị: lập ra liên minh dân chủ tội ác, xuất bản cẩm nang tội ác cho tội phạm, xây nhà trong mê cung, biến tất cả những người Úc thành triệu phú,...

Những suy nghĩ quái chiêu làm người đọc không nhịn được cười: "Anh sẽ ngạc nhiên khi biết nhiều tên trộm đã cởi găng tay ra để ngoáy mũi. Tôi muốn nhấn thật mạnh điều này: Đừng để dấu vân tay lại bất kì đâu! Ngay cả trong mũi của anh!".

Sự sáng tạo về ngôn từ là không giới hạn trong "Một mảnh trò đời". Hài hước, tốc độ ngôn từ cực nhanh mà Booklist đã gọi là một "câu chuyện xóc-và-nảy tưng tưng". Thi Trúc, dịch giả của hai tác phẩm văn học nổi tiếng là "Cọp trắng" (Aravind Adiga - giải Man Booker 2008) và "Bà mụ" (Chris Bohjalian), cho biết, chị đã cố gắng chuyển thể tác phẩm thật sát với cách thể hiện trong nguyên tác với hy vọng bạn đọc cảm nhận được văn phong của tác giả và sự thú vị trong lối hành văn độc đáo.